Jongin.nl

Met een halve meter duct tape over het vermaledijde logo geplakt stommel ik het Tropenmuseum in om te weten te komen wat omroep NTR voor de televisiekijker in petto heeft. Misschien had je al iets meegekregen over de serie De Slavernij: de afgelopen weken was er nogal wat ophef ontstaan over de gametrailer van Slavery - The Game. Hierin wordt de suggestie gewekt dat je zelf slavenhandelaar kunt spelen. Het spel blijkt nep en een reclamestunt, maar slavernij bestaat nog steeds in de moderne wereld.

Slavernij in je eigen stad
Daphne Bunskoek, die de serie presenteert, legt uit dat sommige beroepsgroepen nog steeds onderbetaald of onderdrukt worden. Denk dan bijvoorbeeld aan de seksindustrie, aan de Rotterdamse havenarbeiders, of aan de plukkers in de groentekassen. Ook is kinderarbeid in sommige landen de gewoonste zaak van de wereld. “Het is een erg moeilijk probleem”, zegt Lisa Wade, presentatrice van De Slavernij Junior. “Als ouders hun kinderen niet aan het werk zetten verdienen ze zelf te weinig om voor brood op de plank te kunnen zorgen…”
 

Anders denken
De makers van de programma’s willen bereiken dat we anders gaan denken over de spullen die we kopen. Weet jij waar je merktrui vandaan komt? Is-ie gemaakt door iemand die daar fatsoenlijk voor betaald is? Was dat niet misschien een kind van zes? Lisa: “Ik heb vuilniszakken kleding weggegooid. Ik heb zelf na wat onderzoek op internet mijn Marlies Dekkers-bh’s aan de wilgen gehangen!” Op de vraag of kinderen en jongeren wel geconfronteerd moeten worden met zulke nare onderwerpen antwoorden de makers van de serie: “Natuurlijk moet je jongeren wel confronteren! Het is niet zielig voor hen, het is zielig voor de kinderarbeiders.” In de game van De Slavernij Junior Lekker Goedkoop kun je zelf ervaren hoe handelaren hun prijzen opbouwen en hoe en waarom ze hun (te jonge) personeel kiezen.

Een bloederige geschiedenis
Nederland heeft in het verleden een rol gespeeld in de internationale slavenhandel. Daar wordt op middelbare scholen weinig aandacht aan besteed (we schamen ons er natuurlijk voor). Lijfstraffen en moord waren niet ongebruikelijk en er heersten besmettelijke, dodelijke ziektes op de schepen waarop de slaven vervoerd werden. De slaven konden niet staan door het lage dak. Soms werd elke centimeter van het ruim benut. En daar bleven ze dan drie tot zes maanden. Toen een Groningse wetenschapper in de 18e eeuw slavenlijken opensneed, kwam hij erachter dat ze er van binnen precies hetzelfde uitzagen als blanken. Ze hadden helemaal geen zwart bloed of zwarte hersenen! Dus klopte er ook niets van dat het ‘slavenras’ een mengvorm was van mensen en apen. Helaas luisterde er toen nog niemand naar zijn conclusie: de oude denkpatronen waren te sterk.

De stem van de slaaf
De makers van De Slavernij merkten dat alle overblijfselen uit de slaventijd vanuit blank perspectief zijn geschreven. Archieven, reisverslagen, koloniale brieven en boekwerken… het was altijd de baas die ‘de geschiedenis bepaalde’. Slaven waren immers niet in de gelegenheid om te schrijven. Kunnen we erachter komen wat zij gedacht hebben? Gelukkig gaven de slaven hun verhalen mondeling door, van vader op zoon en van moeder op dochter. Dat was wel gek voor de onderzoekers van het programma: “Wij zijn gewend om alles zwart op wit te hebben. En dan heb je iemand uit Suriname aan de telefoon die heel enthousiast begint te zingen!”

Op zoek naar je roots
Wat nu als je afstamt van voorouders die tot slaaf gemaakt werden? Merk je daar nu nog wat van in je familie of in de maatschappij? En wat betekent het voor je identiteit? Deze vragen onderzoekt Roué Verveer, die op zoek gaat naar zijn roots in Afrika. Maar waar te beginnen? Een stamboomdeskundige vertelt hoe hij het aan moet pakken: “Zoek je oudste tante op, en snel! Want oude tantes gaan dood en ze doen bovendien niet aan internet.” Na omzwervingen vol DNA-tests en geblader in stamboomboeken en catalogi komt Roué terecht in Ghana en wordt…hulpchief?  

Door: Marlies

 
De Slavernij: vanaf zondag 18 september om 20.15 op Nederland 2
De Slavernij Junior: vanaf zondag 18 september om 18.15 op Nederland 3